Opieka nad osobą z demencją wiąże się z wieloma wyzwaniami. Szczególnie trudne bywają jej początki, kiedy pojawiają się pierwsze niepokojące objawy oraz pytania takie jak: gdzie szukać wsparcia? O co zapytać lekarza? Jak zadbać o potrzeby bliskiej osoby, nie zapominając przy tym o swoich własnych?
Z myślą o takich sytuacjach powstała publikacja „Na skróty. Narzędziownik dla opiekunów osób z demencją”, czyli bezpłatny zbiór praktycznych narzędzi opracowanych przez Fundację Pracownia Późnej Dorosłości.
Od diagnozy do codziennej opieki
Narzędziownik jest skierowany przede wszystkim do opiekunów nieformalnych osób z demencją, czyli osób, które wspierają bliskich w codziennym funkcjonowaniu, nie wykonując tej pracy zawodowo. Przydatne informacje znajdą w nim również osoby opiekujące się bliskimi z innymi problemami zdrowotnymi.
Publikacja prowadzi czytelnika przez kolejne zagadnienia związane z opieką: od rozpoznawania pierwszych objawów demencji, procesu diagnostycznego, przez poszukiwanie dostępnych form wsparcia, aż po praktyczne rozwiązania ułatwiające codzienne funkcjonowanie osoby z demencją i jej opiekuna.
Jej najważniejszym założeniem jest przełożenie rzetelnej wiedzy naukowej na konkretne działania, które można zastosować w codziennym życiu. Dużym atutem narzędziownika jest jego prosty, przystępny język, dzięki któremu nawet złożone zagadnienia zostały przedstawione w sposób zrozumiały dla każdego.
Konkretne narzędzia, z których można korzystać od razu
W publikacji znalazły się gotowe materiały pomagające uporządkować informacje, rozpoznać potrzeby (zarówno opiekuna/opiekunki) jak i osoby wspieranej, zaplanować działania i przygotować się do rozmów ze specjalistami.
Wśród 12 narzędzi znajdują się:
Diagnoza i pierwsze kroki:
- Quiz „Czy pełnisz rolę opiekuna nieformalnego?”
- Ścieżki diagnozy demencji
- Lista pytań do lekarza na temat diagnozy demencji
- Pierwsze kroki po diagnozie demencji – ściąga dla opiekuna
Pomoc i wsparcia:
- Zestawienie świadczeń, jakie może uzyskać pacjent z demencją w ramach NFZ
- Zestawienie świadczeń oraz lista pytań do pracownika OPS/CUS
- Sieć wsparcia opiekuna/opiekunki
- Możliwości sieci wsparcia opiekuna/opiekunki
Codzienna opieka i rozpoznawanie potrzeb:
- Mapa potrzeb osoby opiekowanej
- Mapa potrzeb opiekuna/opiekunki
- Karta zachowanych umiejętności osoby opiekowanej
- Dostosowanie mieszkania osoby z demencją – lista rozwiązań
Materiały mają formę list kontrolnych, zestawień, kart pracy i praktycznych ściąg, do których można wracać w zależności od aktualnych potrzeb.
Nie musisz czytać wszystkiego od razu
Narzędziownik został przygotowany tak, aby można było korzystać z niego elastycznie. Każdy rozdział dotyczy odrębnego zagadnienia i może być czytany niezależnie od pozostałych.
Nie trzeba więc zapoznawać się z całą publikacją ani od razu wykorzystywać wszystkich zawartych w niej rozwiązań. Można sięgnąć po konkretną listę pytań przed wizytą u lekarza, wrócić do informacji o dostępnych świadczeniach lub skorzystać z mapy potrzeb, kiedy pojawi się konieczność reorganizacji opieki.
Warto również dzielić się materiałami z innymi członkami rodziny i osobami zaangażowanymi w opiekę. Mogą one pomóc w rozmowie o potrzebach bliskiej osoby, podziale obowiązków i poszukiwaniu wsparcia.
Pobierz bezpłatny narzędziownik
Publikacja „Na skróty. Narzędziownik dla opiekunów osób z demencją” miała swoją premierę podczas targów Viva Seniorzy!, które odbyły się 10–11 października 2026 roku w Poznaniu. To właśnie podczas tego wydarzenia Fundacja Pracownia Późnej Dorosłości po raz pierwszy zaprezentowała narzędziownik szerszej publiczności.
Od tego czasu publikacja jest bezpłatnie dostępna online dla wszystkich zainteresowanych. Aby ją pobrać, wystarczy kliknąć poniższy link. Plik PDF można zapisać na komputerze lub telefonie, a także wydrukować, aby wygodnie korzystać z zawartych w nim materiałów i wypełniać karty pracy.
Autorkami publikacji są: Olga Kolińska, Agnieszka Kotaś, Katarzyna Pękul, Ewa Demczuk i Katarzyna Jankowska-Nelup z Fundacji Pracownia Późnej Dorosłości.
