Pojęcie „starzenia się z godnością” bywa rozumiane jako akceptowanie związanych z wiekiem zmian w wyglądzie i rezygnację z ingerencji medycyny estetycznej. To popularne w Internecie hasło, którego źródło trudno jest dziś jednoznacznie ustalić. Niełatwo jest też wskazać jego autora ani moment, w którym ktoś użył go po raz pierwszy. W praktyce, najczęściej odnosi się je do kobiet i ich wyglądu. Bywa przeciwstawiane podejściu polegającemu na niwelowaniu oznak starzenia za pomocą zabiegów medycyny estetycznej.
Kontrowersje nie dotyczą jednak samego pojęcia, ale sposobu, w jaki jest ono często używane. Wiele osób odbiera je jako sugestię, że istnieje jeden właściwy sposób starzenia się. Tymczasem każdy ma prawo przeżywać ten proces po swojemu, w tym także decydować o swoim wyglądzie. Dlatego próby oceniania i narzucania innym, jak powinni się starzeć budzą sprzeciw.
Spis treści:
- Co oznacza starzenie się z godnością ? Potoczne rozumienie
- Jak rozumie się „aging gracefully” na świecie?
- Jak używają tego pojęcia celebryci?
- Czy starzenie się z godnością to strategia marketingowa?
- Czy starzenie się z godnością to forma presji społecznej?
- Co o starzeniu się z godnością mówią ludzie? (głos Internetu)
- Co naprawdę oznacza starzenie się z godnością ? Najważniejsze wnioski
Skąd wzięło się pojęcie „starzenie się z godnością”?
Jeśli czasem przeglądacie portale plotkarskie, fora internetowe, zdarza Wam się oglądać rolki bądź czytać posty na Facebooku czy Instagramie, to jest duża szansa, że zetknęliście się z hasłem „starzeć się z godnością”.
Choć na studiach psychogerontologicznych[1] temat godnego starzenia się pojawiał się bardzo często – stanowi właściwie jeden z fundamentów myślenia o późnej dorosłości – to nigdy nie funkcjonował w takim znaczeniu, w jakim używa się go dziś w Internecie. Odnoszono go przede wszystkim do jakości życia, podmiotowości, autonomii i szacunku wobec osób starszych, a nie do sposobu, w jaki ktoś decyduje się obchodzić z własnym wyglądem.
Czy wiadomo, kto stworzył to określenie?
Kto zatem jako pierwszy zaczął używać hasła „starzeć się z godnością” w kontekście wyglądu i co konkretnie miał na myśli?
W przeciwieństwie do wielu innych znanych formuł, takich jak „body positivity” czy „slow life”, trudno znaleźć twórcę pojęcia „starzenie się z godnością”. Hasło nie ma wyraźnego źródła ani jednej definicji. A od jakiegoś czasu żyje już własnym życiem.
Co oznacza starzenie się z godnością? Najczęstsze znaczenie tego pojęcia
Według powszechnego, internetowego rozumienia, „starzenie się z godnością” to pojęcie odnoszące się do akceptowania zmian w wyglądzie zachodzących z wiekiem i rezygnacji z intensywnych działań kosmetycznych oraz zabiegów medycyny estetycznej. W opozycji do niego, pojawia się postawa, w której korzystanie z zabiegów i pielęgnacji jest odpowiedzią na zmiany związane z wiekiem. Ta druga nie ma utrwalonej, równie nośnej nazwy co pierwsza i nie przypisuje się jej w kulturze takiej samej „godności”.
Jak rozumie się „aging gracefully” na świecie?
Początkowo byłam przekonana, że termin „starzenie się z godnością” to kalka językowa jakiegoś zagranicznego zwrotu i że ustalając jej pierwotną wersję, szybko znajdę czego w zamiarze autora konkretnie miała dotyczyć. I tak, rzeczywiście istnieje w języku angielskim termin „ageing gracefully”, jednak przeglądając anglojęzyczne fora internetowe i czytając artykuły prasowe, nie jest łatwo ustalić skąd termin pochodzi ani kto jest jego autorem.
Ani termin „starzenie się z godnością”ani jego angielska wersja „ageing gracefully” nie funkcjonują jako samodzielne hasła w Wikipedii. Stąd zapewne tyle pytań o znaczenie tego pojęcie w internecie.
Jak o starzeniu się z godnością mówią celebryci?
W Polsce termin jest często używany przez ludzi mediów i celebrytów:
Joanna Przetakiewicz
Dla mnie to jest największa bzdura, jaką kiedykolwiek usłyszałam — tzw. starzenie się z godnością. Bo co to w ogóle znaczy? (…) Uważam, że to jest shaming kobiet, które (…) starają się wyglądać lepiej i nie ma w tym nic złego.
Joanna Przetakiewicz, źródło Pudelek (Odmieniona Joanna Przetakiewicz nie wierzy w „starzenie się z godnością”: „NAJWIĘKSZA BZDURA, jaką usłyszałam” (WIDEO))
Dobrze, zawsze wybierasz, czy chcesz kupić nowy samochód za 150–200 tysięcy złotych, czy chcesz mieć fajną twarz i nie starzeć się z godnością, co jest totalnym bullshitem. Jak ja to słyszę, że niektóre panie chcą się starzeć z godnością… Nie ma czegoś takiego jak starzenie się z godnością. Każdy chce wyglądać fajnie i młodziej.
Krzysztof Gojdź
Krzysztof Gojdź, źródło Pudelek (Krzysztof Gojdź z twarzą po liftingu za 150 tys. złotych przekonuje: „Nie ma czegoś takiego jak starzenie się z godnością”)
Postarajmy się zinterpretować te wypowiedzi, aby zrozumieć w jakim kontekście zostały użyte i jaki mają do niego stosunek wspomniane osoby.
Joanna Przetakiewicz nie ma jak widać dobrego zdania o koncepcji starzenia się z godnością. Nie atakuje idei akceptacji wyglądu zmieniającego się wraz z wiekiem, czyli postawy którą można streścić w słowach „niczego nie poprawiam, akceptuję zmiany w moim wyglądzie”. Sprzeciwia się nadawaniu tej postawie moralnej wyższości (godności) nad innym sposobem starzenia się zwłaszcza tym, który obejmuje korzystanie z medycyny estetycznej.
Gdy mówi: „Bo co to w ogóle znaczy?”, a następnie określa „starzenie się z godnością” jako „shaming kobiet”, które farbują włosy i chcą wyglądać lepiej, nie uderza w wybór naturalności wyglądu. W jej wypowiedzi wybrzmiewa raczej niezgoda na to, by „godność” oznaczała jedyny, słuszny model starzenia się czyli taki, który wyklucza poprawianie wyglądu.
To mniej krytyka naturalnego starzenia się, a bardziej krytyka sytuacji, w której jedne wybory uznaje się za lepsze i bardziej godne, a inne za gorsze.
Krzysztof Gojdź idzie w swojej wypowiedzi dalej niż Przetakiewicz i mówi: „Nie ma czegoś takiego jak starzenie się z godnością”. Zakłada, że „każdy chce wyglądać fajnie i młodziej”, a pragnienie odmładzania jest czymś oczywistym. Jako osoba związana z branżą medycyny estetycznej przedstawia dbanie o wygląd w kategoriach inwestycji: „nowa twarz” ma być ważniejsza niż nowy samochód.
To nie jest, jak u Przetakiewicz, sprzeciw wobec zawstydzania. Poprawianie wyglądu Gojdź przedstawia jako naturalny, racjonalny wybór, czyli coś, czego wszyscy chcemy i do czego powinniśmy dążyć. Trudno też oprzeć się wrażeniu, że taka wizja starzenia się jest doktorowi Gojdziowi po prostu zawodowo bliska, dlatego trudno traktować jego wypowiedź jako głos neutralnego obserwatora. Jako lekarz medycyny estetycznej funkcjonuje w obszarze, który w dużej mierze zarabia na przekonaniu, że wygląd można i warto poprawiać. Nic więc dziwnego, że swoimi wypowiedziami ten sposób myślenia wzmacnia.
Czy starzenie się z godnością to strategia marketingowa?
Branża beauty i medycyna estetyczna
Po termin „starzenia się z godnością” chętnie sięga przemysł związany z szeroko rozumianą branżą beauty. Wiele klinik medycyny estetycznej i kosmetologów próbuje rozprawić się z hasłem na blogach, na swoich stronach internetowych. Robią to oczywiście z dużym wyczuciem i subtelnością, bez otwartego kwestionowania samej idei. Zamiast tego, nadają pojęciu znaczenie, które godzi troskę o wygląd klientki z potrzebą starzenia się na własnych zasadach. To strategia marketingowa, która ma sprzedawać usługi bez podważania wartości ważnych dla klientek.
Jak temat przedstawiają media?
Oczywiście polski Internet nie sprowadza tego pojęcia wyłącznie do wyglądu. Bardziej pogłębione podejście, uwzględniające także sferę psychiki, relacji czy rozwoju, pojawia się w tekstach publikowanych przez duże portale internetowe. W artykułach takich jak ten w Interia[2] czy na Vogue[3] Polska „starzenie się z godnością” opisywane jest szerzej: jako proces związany z akceptacją, wolnością, zmianą i wyborem.
Co ciekawe, z tym tematem mierzą się także media katolickie, które często wpisują „godność” w jeszcze inny porządek – odnosząc ją do wartości i duchowości.[4]
Czy starzenie się z godnością to forma presji społecznej?
Przegląd anglojęzycznych stron internetowych i artykułów publikowanych w mediach pokazuje, że pytania o starzenie się zgodnością („aging gracefully – what does it mean?” czy „how to age gracefully?” ) pojawiają się także w innych miejscach na świecie. Co ciekawe, mimo bardziej rozbudowanej refleksji wokół starzenia się w anglojęzycznym Intrenecie, pojęcie to często funkcjonuje w podobnym znaczeniu jak w Polsce. Odnosi się przede wszystkim do wyglądu, sposobu dbania o ciało, akceptacji swojego wieku i decyzji dotyczących korzystania (lub nie) z zabiegów estetycznych.
W artykule: The thing about ‘ageing gracefully’: whatever you call it, I’ll do it my way | Well actually | The Guardian, Ashton Applewhite przywołuje ciekawe wnioski ze swojego przeglądu materiałów na temat „starzenia się z godnością”. Zwraca uwagę, że w branży beauty i wellness pojęcie to staje się kolejnym pseudo-pozytywnym hasłem służącym sprzedaży produktów anti-aging.
Autorka przywołuje w artykule także głosy innych osób. Edukatorka Barbara Osborn mówi wprost: „starzenie się z godnością” to „sposób na powiedzenie: usiądź i zamknij się. Nie walcz. Nie eksploruj. Nie domagaj się zmiany”. Z kolei influencerka TikToka Kitchen Killa Lisa w emocjonalnym nagraniu zatytułowanym „Przestańcie mówić kobietom, żeby starzały się z godnością!!” odrzuca ideę akceptowania zmian związanych z wiekiem i zachęca do aktywnego korzystania z zabiegów estetycznych.
Applewhite wspomina też o zyskującym popularność haśle „age disgracefully”, czyli „starzej się bez godności”, które od początku XXI wieku pojawia się w mediach i kulturze jako kontrapunkt dla „ageing gracefully”. Zachęca ono do łamania oczekiwań związanych z wiekiem, odrzucenia powściągliwości i życia na własnych zasadach, niezależnie od tego, co „wypada”.
Sama Ashton Applewhite skłania się jednak ku innemu rozumieniu tego pojęcia. Odrzuca dominującą narrację, która każe traktować starzenie się jako coś, czemu należy się przeciwstawiać. Zamiast tego, proponuje podejście oparte na akceptacji jego nieuchronności. W tym ujęciu „starzenie się z godnością” nie dotyczy wyglądu, lecz sposobu życia: w prawdzie i w relacji z innymi.
Bardzo ciekawą obserwację poczyniła Pamela Druckerman w artykule I’m ageing gracefully, with Botox (I’m ageing gracefully, with Botox) w czasopiśmie The Economist, która – co szczególnie znaczące – sama jest autorką książki o starzeniu się, a jeden z jej rozdziałów poświęcony jest właśnie starzeniu się z godnością.
Druckerman opisuje w artykule własne doświadczenie z botoksem i pokazuje, jak łatwo wpaść w sprzeczność między deklarowaną akceptacją, a realnymi emocjami związanymi z wyglądem. Drobna zmiana, w jej przypadku asymetria brwi spowodowana wcześniejszym podaniem botoksu w tę okolicę, uruchomiła nieproporcjonalny niepokój, choć dla innych pozostała właściwie niezauważalna. Jej refleksja jest celna: to, jak myślimy o własnym wyglądzie, często ma niewiele wspólnego z tym, jak widzą nas inni.
Ja dodałabym jeszcze, że ta niespójność, którą opisuje, nie bierze się znikąd. Żyjemy w kulturze, która silnie promuje młodzieńczy wygląd i bardzo wcześnie uczy nas – szczególnie kobiety – patrzenia na siebie przez pryzmat braków. Trudno oczekiwać, że akceptacja przyjdzie nam łatwo, skoro już jako młodsze nastolatki mamy często rozwinięte kompleksy związane z wyglądem. I nawet jeśli z czasem budujemy większą pewność siebie i nie chcemy, by naszymi „przewodnikami” po starzeniu byli kosmetolodzy czy lekarze medycyny estetycznej, to wciąż funkcjonujemy w rzeczywistości, która nieustannie przypomina nam, że młodość jest wartością, a jej utrata – problemem, którym powinno się zarządzać. I jak widać, nawet osoby zajmujące się edukacją w obszarze dobrego starzenia się, nie są wolne od dylematów.
Co internauci naprawdę myślą o starzeniu się z godnością?
Robiąc własne rozpoznanie tematu „starzenia się z godnością”, zajrzałam też na Reddit, czyli serwis, w którym użytkownicy z całego świata dzielą się opiniami. Pytanie „What does aging gracefully mean for you?”(„Co dla ciebie znaczy starzenie się z godnością?” What does aging gracefully mean for you? : r/RedditForGrownups) zebrało tam 171 komentarzy. Odpowiedzi były oczywiście różne. Najbardziej uderzył mnie opór wobec presji norm i oczekiwań, które bywają wpisane w pojęcie „starzenia się z godnością”. Niezależnie od miejsca zamieszkania, wielu internautów zareagowało na nie irytacją.
Pojawiają się wypowiedzi takie jak:
Mam 53 lata, jestem gruba, mam tęczowe włosy i ubieram się jak zabawka dla dzieci. Stawiam granice, których kiedyś nie potrafiłam stawiać, i stawiam na pierwszym miejscu swoje zdrowie i swoje życie. Jestem zaj*biście ‘godna’. Rób, co chcesz — opinia innych nie ma znaczenia.
(I’m 53, fat, have rainbow hair, and dress like a child’s toy. I set boundaries now that I never would have before, and I prioritize my health and my life. I’m graceful AF! Do it however you want, anyone who is judging you doesn’t matter.)
Zazwyczaj odnosi się to do kobiet i w praktyce oznacza: ‘wyglądaj pięknie, ale tak, jakbyś w ogóle się o to nie starała’. Więc piep*yć to. Starzej się, jak chcesz.
Well, it’s typically applied to women, and what it usually means is ‘continue to look beautiful without looking like you’re trying to look beautiful.’ So fuck that. Age however you want.
Brzmi jak marketingowy bełkot. Mam dość tego, że ciągle mówi mi się, co mam nosić, jak powinnam wyglądać, kiedy powinnam być skromna i co jest „zbyt młodzieżowe„.
Sounds like marketing nonsense. I am exhausted from being told what to wear, how I should appear, when I should be demure, what is too youthful.
Nigdy w życiu nie byłam ‘pełna gracji’, więc dlaczego miałabym zacząć w wieku 60 lat?
I’ve never been graceful in my life, why the hell would I start in my 60’s??
Szczerze mówiąc, nie wierzę w to pojęcie. Ludzie mogą starzeć się, jak chcą, i mnie to w ogóle nie dotyczy.
I honestly don’t believe in the concept. People can age however they want to and none of it affects me.
W tych wypowiedziach wybrzmiewa więc gównie zmęczenie byciem ocenianym i opór wobec narzucanych norm, także tych ukrytych pod pozornie pozytywnym hasłem „starzenia się z godnością”. Dla wielu osób problemem nie jest więc medycyna estetyczna, lecz ocenianie cudzych wyborów i wywieranie presji dotyczącej wyglądu.
Co naprawdę oznacza starzenie się z godnością? Najważniejsze wnioski
Na tym etapie można już spróbować zebrać wszystko co opisałam w całość. Bo choć nie wiadomo, kto ukuł to pojęcie ani kiedy się pojawiło, to z tego, jak funkcjonuje dziś w Internecie, da się całkiem sporo wyczytać.
W praktyce pojęcie „starzenie się z godnością”:
– odnosi się przede wszystkim do kobiet
– dotyczy głównie sfery wyglądu
– oznacza starzenie się bez ingerencji medycyny estetycznej i intensywnych działań kosmetycznych
– bywa przedstawiane jako podejście bardziej „właściwe”, a nawet moralnie wyższe niż niwelowanie oznak starzenia się przez korzystanie z intensywnych zabiegów kosmetycznych czy medycyny estetycznej
– budzi opór nie dlatego, że ludzie odrzucają zabiegi estetyczne i nie dlatego też, że tak kochają naturalność, lecz dlatego, że sprzeciwiają się narzucaniu norm w tak osobistej sferze jak ciało, wygląd i sposób przeżywania starzenia się
– chętnie wykorzystywane jest przez przemysł anti-aging, bo dzięki niemu zamiast otwarcie zachęcać do walki ze starzeniem się, można sprzedawać te same rozwiązania pod hasłami naturalności, subtelności i oczywiście bycia najlepszą wersją siebie
– jawi się jako nowa forma presji społecznej i norma, której ukryty przekaz to „starzej się naturalnie, ale ładnie!”
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Co oznacza starzenie się z godnością?
W języku nauk o starzeniu się pojęcie godnego starzenia odnosi się przede wszystkim do jakości życia, autonomii, podmiotowości i szacunku wobec osób starszych. W potocznym użyciu, zwłaszcza w Internecie, „starzenie się z godnością” bywa jednak rozumiane inaczej: najczęściej jako akceptowanie zmian w wyglądzie związanych z wiekiem i bardziej powściągliwe podejście do zabiegów medycyny estetycznej. Pojęcie to nie ma jednej, powszechnie uznanej definicji, a jego autor i dokładne pochodzenie pozostają trudne do ustalenia. Starzenie się z godnością nie funkcjonuje jako samodzielne hasło w Wikipedii (przynajmniej wg. stanu na marzec 2026).
Czy starzenie się z godnością oznacza rezygnację z zabiegów medycyny estetycznej?
W potocznym rozumieniu często tak się je interpretuje. W praktyce, wiele osób uważa, że sposób starzenia się powinien być indywidualnym wyborem, a nie narzuconą normą.
Dlaczego pojęcie „starzenia się z godnością” budzi sprzeciw?
Ponieważ bywa odbierane jako forma presji społecznej i to głównie wobec kobiet. Sugeruje, że istnieje jeden właściwy i bardziej godny sposób starzenia się, za którym należy podążać.
[1] psychogerontologia czyli interdyscyplinarna nauka badająca proces starzenia się oraz życie w późnej dorosłości
[2] Starzeć się z godnością – możliwe w świecie presji młodości? – Styl w INTERIA.PL
